Orka

Orka-ontmoetingen zijn zwaar gereguleerd in bijna elk land, dus begrijp altijd de lokale wetgeving voordat je boekt en duik alleen met vergunninghoudende operators. Alle legale ontmoetingen in het water zijn uitsluitend snorkelen aan de oppervlakte – ga nooit duiken met orka's, omdat bellen ze storen. Ga rustig vanaf de zijkant van de boot het water in, vermijd springen of spatten, en blijf horizontaal aan de oppervlakte met een rustige ademhaling en stilstaande vinnen. Zwemt niet naar de orka's toe; laat ze zelf kiezen of ze je willen benaderen. Houd groepen klein – niet meer dan 4–6 zwemmers – en blijf dicht bij elkaar zonder je te verspreiden over de route van de groep. Scheid nooit een kalf van een volwassene, plaats jezelf nooit tussen groepsleden, en raak nooit hun reislijn aan, voer ze niet of blokkeer deze niet. Als een groep actief jaagt – carrouselvoeding, een zoogdierjacht of golfspoelen – blijf dan uit het water en observeer vanaf de boot. Naderingsafstanden variëren per land: de Verenigde Staten vereisen 91 meter landelijk onder de Marine Mammal Protection Act en 300–400 yards voor bedreigde Southern Resident orka's in de wateren van Washington; Canada verplicht 200 meter voor alle walvisachtigen en 400 meter voor Southern Residents; Noorwegen stelt een 20 meter bootafstand in en beperkt de groepsgrootte voor vergunde ontmoetingen in het water; IJsland's IceWhale-code vereist 50 meter en beperkt schepen tot drie per groep; Nieuw-Zeeland verbiedt zwemmen met orka's volledig met een minimale nadering van 50 meter; Australië beveelt 100 meter aan voor boten en 300 meter voor jetski's en verbiedt ook zwemmen; de EU en Antarctica (IAATO) vereisen 100 meter, oplopend tot 200 meter wanneer kalveren aanwezig zijn; en Mexico (SEMARNAT) vereist een vergunning, beperkt boten tot één per groep binnen 240 meter, en staat snorkelen alleen door geautoriseerde operators toe.

Er is geen enkele wereldwijde orka-seizoen – de beste tijd om ze te zien hangt volledig af van waar je bent. In Noorwegen (Skjervøy en Andenes) loopt de piek van midden november tot eind januari, wanneer haring zich verzamelt en vergunninghoudende operators snorkelen in het water aanbieden. IJsland biedt winterwaarnemingen rond Snæfellsnes van november tot februari en zomermogelijkheden nabij de Westman-eilanden. In Mexico's Zee van Cortez is het venster oktober tot mei, met de grootste kansen van december tot april. Western Australia's Bremer Bay organiseert de beroemde Bremer Canyon-aggregatie van midden januari tot midden april. Argentinië's Península Valdés is het beste in februari tot april voor de unieke jacht met aangespoelde prooi. Antarctica levert ontmoetingen tijdens de Australische zomer van november tot maart. In het Pacific Northwest – inclusief de San Juan-eilanden, Johnstone Strait en Vancouvereiland – bezoek je tussen mei en september voor Resident en Bigg's orka's. Nieuw-Zeeland biedt het hele jaar door waarnemingen, vooral rond Auckland, de Bay of Islands en Kaikoura. Omdat orka's wilde, vrijlevende toppredatoren zijn, kan geen enkele bestemming een ontmoeting garanderen. Plan een 5–7 dagen venster in de piekweken en wees voorbereid op annuleringen door het weer.

Orka's zijn het meest wijdverspreide zeezoogdier op Aarde en worden gevonden in elke oceaan, van de tropen tot de randen van het poolijs. Ze worden het meest betrouwbaar waargenomen in koude, productieve wateren waar grote concentraties prooien samenkomen. In Noorwegen huisvesten de fjorden rond Skjervøy en Tromsø winteraggregaties van eind oktober tot half januari die de migrerende haringzwermen volgen. Het schiereiland Snæfellsnes in IJsland ziet residerende groepen die tussen februari en april op haring jagen, terwijl het noordelijke Vancouvereiland (Johnstone Strait, Blackfish Sound) van juli tot september de thuisbasis is van visetende “Resident”-groepen. In het oostelijke deel van de Noordelijke Stille Oceaan patrouilleren zoogdierjagende “Bigg's” (Transient) orka's het hele jaar door in de Salish Sea, en de Aleoeten en Kamtsjatka ondersteunen offshore populaties. Hotspots op het zuidelijk halfrond zijn onder andere Peninsula Valdés in Argentinië (februari–april) waar orka's zichzelf aanspoelen om zeeleeuwenpups te vangen, het Antarctisch Schiereiland en de Rosszee (december–maart) waar Types A, B en C jagen op zeehonden en dwergvinvissen, de kusten van Nieuw-Zeeland waar orka's zich specialiseren in pijlstaartroggen, en de Zee van Cortez bij Baja California (oktober–mei) waar ze mobula roggen bijeendrijven. Tropische waarnemingen komen voor – met name rond de Galápagos, Sri Lanka en de Straat van Gibraltar – maar ze zijn veel minder voorspelbaar dan de hotspots op hoge breedtegraden.

Het dieet is volledig afhankelijk van het ecotype van de orka, en verschillende populaties kruisen of delen nooit prooi. Residerende orka's van de Noordelijke Stille Oceaan zijn strikt viseters, waarbij Southern en Northern Residents zich bijna uitsluitend specialiseren in Chinook zalm. Bigg's (Transient) orka's uit dezelfde regio jagen op zeezoogdieren: gewone zeehonden, zeeleeuwen, bruinvissen en af en toe dwergvinvis- en grijze walviskalveren. Offshore orka's uit de buitenste Noordelijke Stille Oceaan specialiseren zich in haaien, inclusief sluimerhaaien, en hun tanden zijn afgesleten door het schuren tegen haaienhuid. Type A Antarctische orka's jagen op dwergvinvissen in open water, Type B1 “Pack Ice” orka's creëren samenwerkend golven om Weddell zeehonden van ijsschotsen te spoelen, en Type C “Ross Sea” orka's voeden zich met Antarctische tandvis. Nieuw-Zeelandse orka's graven pijlstaartroggen uit het zand, Noorse en IJslandse orka's gebruiken “carrouselvoeding” om haring in strakke scholen te drijven en ze te verdoven met staartklappen, en orka's van Peninsula Valdés stranden zichzelf beroemd op stranden om zeeleeuwenpups te vangen. In de Straat van Gibraltar jaagt een kleine populatie op blauwvintonijn, en orka's van de Zee van Cortez drijven en voeden zich met massale scholen mobula roggen. Waar ze ook leven, orka's vertrouwen op coöperatieve jacht, cultureel overgedragen technieken en prooispecifieke dialecten die van generatie op generatie worden doorgegeven.